Starten als zelfstandige in België: de complete gids voor 2026
Eenmanszaak, btw, belastingen, sociale bijdragen, je boekhouder en het moment voor een vennootschap: alles wat je als starter moet weten, met cijfers 2026.
Denk je eraan om zelfstandige te worden in België? Dan krijg je vroeg of laat dezelfde vijf vragen. Hoe start ik, en wat kost dat? Hoeveel belasting betaal ik echt? Wat zijn sociale bijdragen, en wat krijg ik ervoor terug? Hoe vind ik een boekhouder die bij mij past? En wanneer moet ik naar een vennootschap?
In deze gids beantwoorden we ze alle vijf, in vijf delen, zonder vakjargon en met de cijfers van 2026. Per onderwerp verwijzen we naar een artikel dat dieper gaat, voor wie meer wil weten.
Liever kijken dan lezen? Thomas overloopt de vijf delen in deze video van 17 minuten.
16:551. Starten als eenmanszaak
De eenmanszaak is het lichtste statuut dat België kent, en voor bijna iedereen de juiste start.
Waarom een eenmanszaak?
- Geen kapitaal nodig. Geen notaris, geen financieel plan, geen minimuminbreng. Je kan deze week nog starten.
- Lage vaste kosten. Je voert een enkelvoudige boekhouding. Met een boekhoudapp kost dat ongeveer €250 per jaar, met een boekhouder ongeveer €1.800 per jaar.
- Je geld is je geld. Wat je verdient staat meteen op je rekening. In een vennootschap moet je het er eerst uithalen, en dat kost opnieuw belasting.
Er is één nadeel dat je moet kennen: je bent onbeperkt aansprakelijk. Schulden van je zaak zijn ook je privéschulden. Voor digitaal werk vanuit huis is dat risico klein. Voor wie voorraad of personeel financiert, is het dat niet. Meer daarover lees je in alles wat je moet weten over een eenmanszaak.
Hoofdberoep of bijberoep?
Bijberoep mag alleen als je daarnaast minstens halftijds in loondienst werkt, goed voor minstens 235 uur per kwartaal. Werk je niet elders, dan ben je zelfstandige in hoofdberoep. Ook als je maar tien uur per week aan je zaak besteedt.
Verdien je in bijberoep meer dan €17.374,08 per jaar, dan betaal je exact dezelfde bijdragen als in hoofdberoep.
Vier stappen, één namiddag werk
Zo ga je te werk:
- Ondernemingsnummer aanvragen via een ondernemingsloket. Je komt dan in de KBO. Kost: €111,50.
- Btw activeren. Dat duurt drie tot vijf werkdagen, en pas daarna mag je factureren. Kost: ongeveer €80.
- Aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds. Verplicht, en vóór je startdatum. Anders volgen er verhogingen. Aansluiten is gratis.
- Een aparte zakelijke rekening openen. Niet verplicht, wel het verschil tussen overzicht en chaos.
Een attest bedrijfsbeheer is sinds 2018 niet meer nodig in Vlaanderen en Brussel, en sinds oktober 2025 ook niet meer in Wallonië. Voor gereglementeerde beroepen gelden wel nog aparte eisen. Het volledige stappenplan vind je in eenmanszaak starten.
Start op 1 juli, niet op 29 juni. Sociale bijdragen zijn altijd verschuldigd voor een volledig kwartaal. Start je op 29 juni, dan betaal je het hele tweede kwartaal voor twee dagen activiteit. Drie dagen wachten scheelt je zo ongeveer €917.
Moet je btw aanrekenen?
Je hebt twee opties.
De vrijstellingsregeling kan als je onder €25.000 omzet per jaar blijft.
- Geen btw op je facturen en geen periodieke btw-aangiften
- Wel een jaarlijkse klantenlisting
- Je recupereert geen btw op je aankopen
- Je moet onder de drempel blijven, ook tussentijds
De gewone btw-plicht is de standaard, meestal met kwartaalaangiften.
- 21% btw op je facturen, aangifte tegen de 25e na het kwartaal
- Je recupereert btw op je laptop, software en bureau
- Je mag onbeperkt groeien
- Vaste deadlines, met boetes als je te laat bent
Geen van beide is beter, het hangt af van je klanten en je kosten. Werk je voor bedrijven, dan recupereren die de btw toch en levert de vrijstelling je weinig op. Werk je voor particulieren en koop je weinig aan, dan maakt ze je meteen 21% goedkoper. Meer in btw voor startende ondernemers.
Een pdf per mail is geen factuur meer
Sinds 1 januari 2026 moet elke Belgische btw-plichtige onderneming facturen aan andere ondernemingen versturen en ontvangen via Peppol, het Europese netwerk voor e-facturen.
- Dat geldt ook in bijberoep en ook met de btw-vrijstelling
- Factureer je aan particulieren, dan mag pdf of papier gewoon blijven
- De boete is €1.500 bij een eerste inbreuk, tot €5.000 daarna
In de praktijk regel je dit met je facturatiesoftware of via je boekhouder. Dat abonnement is trouwens 120% aftrekbaar tot en met 2027. Lees ook wat de Peppol-boete voor jou betekent.
2. Belastingen
Wat je factureert, is niet wat je verdient. Dit is het verschil, in cijfers.
Je betaalt geen belasting op je omzet
De formule is:
omzet − beroepskosten − sociale bijdragen = netto belastbaar inkomen
Dat ene getal doet dubbel werk: het bepaalt je belasting én je sociale bijdragen. Elke euro kosten die je correct inbrengt, verlaagt dus allebei.
Zo wordt je inkomen belast
Enkel de schijf zelf wordt aan dat tarief belast. Verdien je €40.000, dan betaal je 45% alleen op het stuk boven €29.510.
- De belastingvrije som is €11.550, goed voor €2.887,50 korting op je belasting
- Daarbovenop komt de gemeentebelasting, gemiddeld 7,22% in Vlaanderen. Het exacte tarief hangt af van je gemeente
Een voorbeeld: van €60.000 omzet naar €29.600 op je rekening
Stel dat je als alleenstaande €60.000 omzet draait en €8.000 beroepskosten hebt. Je winst is dan €52.000. Daarvan gaat ongeveer €9.070 naar sociale bijdragen, zodat je netto belastbaar inkomen €42.930 is. Daarop betaal je ongeveer €13.350 personenbelasting, gemeentebelasting inbegrepen. Je houdt zo ongeveer €29.600 over.
Ruim een derde van je omzet gaat dus naar bijdragen en belasting. En let op met die €8.000 kosten: een deel had je sowieso gekocht, een ander deel is geld dat echt je zaak uit gaat. Beide verlagen je belasting, maar enkel het eerste voelt als winst.
Welke kosten mag je inbrengen?
Een kost is aftrekbaar als je kan aantonen dat hij dient om inkomen te verwerven of te behouden. Gebruik je iets ook privé, dan breng je alleen het beroepsgedeelte in. Werk je van thuis uit, dan ziet dat er zo uit:
- Elektriciteit, gas, water, verzekering: enkel het beroepsgedeelte
- Internet en telefoon: vaak 50 tot 75%, 100% bij een aparte lijn
- Laptop, scherm, camera: vaak 75 tot 100%
- Software en abonnementen: 75 tot 100%, naargelang het gebruik
- Opleiding en vakliteratuur: 100%
- Restaurant met een klant: 69%
- Relatiegeschenken en recepties: 50%
- Kleding die niet beroepsspecifiek is: 0%
Heb je weinig kosten? Dan mag je elk jaar kiezen voor een forfait van 30% van je winst, met een maximum van €6.070 (voor vrije beroepen €5.340). Wie digitaal werkt, heeft vaak weinig kosten. Dan is het forfait puur winst, zonder één bonnetje bij te houden. Het volledige overzicht staat in aftrekbare kosten als eenmanszaak.
Je auto is geen fiscale truc meer
Voor een wagen op benzine of diesel telt de datum op je bestelbon. Besteld in 2026 betekent 0% aftrek. Besteld tussen 2023 en 2025 geeft dit jaar nog maximaal 50%, in 2027 maximaal 25% en vanaf 2028 niets meer.
Voor een volledig elektrische wagen telt het aankoopjaar, en dat percentage blijft zolang je de wagen houdt: 100% in 2026, 95% in 2027, 90% in 2028, tot 67,5% vanaf 2031.
Daar komt nog het beroepsgedeelte bij. Rijd je 60% beroepsmatig met een wagen die voor 50% aftrekbaar is, dan hou je 30% over. Koop dus nooit een wagen "voor de fiscaliteit" zonder eerst te rekenen. Meer in autokosten aftrekken als eenmanszaak.
Voorafbetalingen: de boete is weg, de belasting niet
Vanaf inkomstenjaar 2026 is de belastingvermeerdering bij onvoldoende voorafbetaling afgeschaft voor eenmanszaken. Wie toch vooraf betaalt, krijgt een bonificatie van 3% in april, aflopend tot 1% in februari van het jaar erna. Dat is meer dan je spaarboekje opbrengt.
Waar het wel misloopt: de belasting blijft. Zet vanaf je eerste factuur 30 tot 40% van elke binnenkomende euro opzij op een aparte rekening. Wie dat niet doet, krijgt anderhalf jaar later een afrekening terwijl het geld al lang op is. Meer in voorafbetaling personenbelasting.
3. Sociale bijdragen
De factuur die starters het vaakst verrast, en het vangnet dat ze het vaakst onderschatten.
Hoe werkt het?
Je betaalt 20,5% op je netto belastbaar inkomen tot €75.024,54. Tussen dat bedrag en €110.562,42 is het 14,16%, daarboven niets meer. Het maximum ligt op €5.103,05 per kwartaal.
- Je sociaal verzekeringsfonds rekent 3,05 tot 4,25% beheerskosten bovenop. Vergelijk dus voor je aansluit
- De bijdragen zijn volledig aftrekbaar, dus de echte kost ligt lager dan 20,5%
- Je betaalt op 25 maart, 25 juni, 25 september en 25 december. Ook als je dat kwartaal weinig factureerde
Wat betaal je als je nog niets verdient?
- Hoofdberoep: minimum €917,58 per kwartaal, ongeveer €3.670 per jaar. Ook bij nul omzet
- Starterskorting: €473,84 per kwartaal gedurende vier kwartalen, als je de voorbije 20 kwartalen geen zelfstandige was. Vraag ze expliciet aan bij je aansluiting, want ze wordt niet altijd automatisch toegekend. Ze bespaart je bijna €1.800 in je eerste jaar
- Bijberoep: €101,51 per kwartaal, en niets als je onder €1.922,16 per jaar blijft
De val waar iedereen in trapt: de herberekening
Wat je nu betaalt, is een voorlopige bijdrage, vaak het minimum. Zodra je werkelijke inkomen bekend is, wordt alles herberekend. Verdiende je meer, dan komt het verschil over al die kwartalen in één keer binnen.
Schat je inkomen dus op voorhand in. Verdien je meer dan je voorlopige bijdrage veronderstelt, verhoog ze dan vrijwillig bij je fonds. Je betaalt hetzelfde totaal, maar gespreid, en je trekt het meteen af. Meer in hoeveel sociale bijdragen je betaalt als eenmanszaak.
Wat krijg je terug voor die bijdragen?
- Ziekteverzekering: terugbetaling van dokter en medicatie, op gelijke voet met werknemers
- Arbeidsongeschiktheid: €65,56 per dag alleenstaand, €82,64 met gezinslast, €50,28 samenwonend. Vanaf dag één, als je minstens acht dagen ziek bent
- Moederschapsrust: sinds 1 juli 2026 15 weken in plaats van 12, met €917,33 per week de eerste vier weken en €839,82 daarna. Na een bevalling vanaf 1 januari 2026 ben je bovendien twee kwartalen vrijgesteld van sociale bijdragen, met behoud van je rechten
- Pensioen: een minimumpensioen van ongeveer €1.880 bruto per maand alleenstaand bij een volledige loopbaan van 45 jaar
- Groeipakket: identiek aan werknemers
- Overbruggingsrecht: €1.704,40 tot €2.128,11 per maand als je moet stoppen door faillissement of economische moeilijkheden
Een zuivere zelfstandigenloopbaan levert gemiddeld maar €1.243 pensioen per maand op, tegenover €1.714 voor werknemers. Reken er dus op dat je zelf aanvult.
VAPZ: het enige product dat twee keer werkt
Het vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen (VAPZ) stort je zelf, tot €4.086,34 in 2026 of €4.701,54 in de sociale variant. Nieuw in 2026: ook in bijberoep kan je een VAPZ afsluiten.
De premie is een beroepskost, geen belastingvermindering. Ze verlaagt dus je belastbaar inkomen én je sociale bijdragen. Het gecombineerde voordeel loopt op tot ongeveer 65% van wat je stort. Benut dus eerst je VAPZ, en kijk pas daarna naar pensioensparen.
4. De juiste boekhouder vinden
Wat doet een goede boekhouder?
Een goede boekhouder dient je aangiften correct en op tijd in, denkt mee vóór je een beslissing neemt en waarschuwt je als er een afrekening aankomt. Hij legt uit waarom, niet alleen wat, en antwoordt snel. Wat hij niet doet: je bonnetjes uit een schoendoos sorteren, beslissen hoe jij je zaak runt of garanderen dat je nooit belasting betaalt.
App of boekhouder?
- Een boekhoudapp kost ongeveer €20 per maand. Je zit zelf aan het stuur, maar je moet ook zelf weten wat juist is
- Een boekhouder kost in een eenmanszaak ongeveer €1.800 per jaar. Je wint tijd, bent zeker dat het juist is en hebt iemand om advies aan te vragen
Vuistregel: blijf je onder €10.000 omzet, kies dan een app. Een boekhouder is dan waarschijnlijk te duur voor wat je ermee doet. Meer over de prijs lees je in hoeveel kost een boekhouder.
Zeven vragen voor je kennismakingsgesprek
- Werk je met een vast maandtarief of per uur?
- Wat zit er niet in die prijs?
- Wie is mijn vast aanspreekpunt?
- Binnen hoeveel dagen krijg ik antwoord op een vraag?
- Welke software gebruik je, en zie ik zelf mijn cijfers?
- Krijg ik proactief advies of enkel een aangifte?
- Ben je erkend bij het ITAA?
Rode vlaggen
Kijk verder als de prijs pas duidelijk wordt nadat je getekend hebt, als je dagen wacht op een antwoord, als alles nog op papier moet, of als je op het eerste gesprek meteen een vennootschap voorgesteld krijgt zonder berekening. Meer tips in hoe vind ik een goede boekhouder.
5. Wanneer een vennootschap?
Het antwoord hangt af van drie dingen: je winst, je kosten en hoeveel aansprakelijkheid je loopt.
Het kantelpunt
Begin te rekenen vanaf ongeveer €45.000 structurele winst per jaar in hoofdberoep. Niet één goed jaar, maar een lijn die je aanhoudt. In bijberoep kantelt het veel vroeger, rond €15.000, omdat je winst bovenop je loon in je hoogste schijf valt.
Tegenover dat voordeel staat een meerkost van €2.000 tot €4.000 per jaar aan boekhouding, neerlegging, vennootschapsbijdrage en verzekering, plus €2.000 tot €3.000 om op te richten.
Dezelfde cijfers, drie scenario's
Neem opnieuw €60.000 omzet en €8.000 kosten.
- Eenmanszaak: je houdt ongeveer €29.600 over, volledig en meteen beschikbaar.
- Vennootschap, alles opnemen: na €3.000 extra kosten keer je jezelf €49.000 bezoldiging uit. Na bijdragen en belasting hou je ongeveer €28.300 over. Minder dan in een eenmanszaak: je betaalt de meerkost voor niets.
- Vennootschap, laag loon en dividend: je keert jezelf €25.000 uit, netto ongeveer €17.600. De vennootschap houdt €24.000 winst over, na 20% vennootschapsbelasting €19.200. Als VVPR-bis-dividend uitgekeerd hou je daarvan €15.700 over. Samen €33.300, maar je leeft dat jaar van €17.600, en het dividend kan pas vanaf het derde boekjaar.
Dat is de hele vennootschapsvraag in één beeld. Heb je alles nodig om van te leven, dan win je niets. Kan je een deel laten staan, dan win je hier ongeveer €3.700. Een VVPR-bis-dividend kost sinds 1 juli 2026 wel 18% roerende voorheffing in plaats van 15%, en je aandelen moeten minstens drie volle boekjaren oud zijn. Meer in heb je als freelancer een vennootschap nodig.
Soms is fiscaliteit niet het argument
Een vennootschap is wel een goed idee als je met een partner wil werken, een investeerder wil binnenhalen, je zaak ooit wil verkopen of echt risico loopt en je privévermogen wil afschermen. Ze is geen goed idee als je alles nodig hebt om van te leven, je inkomen sterk schommelt, of je het vooral doet omdat het professioneler klinkt.
Beperkte aansprakelijkheid is niet absoluut. Ga je failliet binnen drie jaar na de oprichting en was je aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend, dan kan je als oprichter alsnog persoonlijk aansprakelijk zijn.
Samengevat: je eerste dertig dagen
- Kies een startdatum op de eerste dag van een kwartaal
- Sluit aan bij een sociaal verzekeringsfonds vóór je start
- Vraag de starterskorting expliciet aan
- Beslis bewust over de btw-vrijstelling onder €25.000
- Zet facturatiesoftware op die Peppol ondersteunt
- Open een aparte rekening en zet er 30 à 40% van je omzet op voor je belastingen
- Spreek met twee boekhouders, niet met één
- Schat je inkomen in en verhoog je voorlopige bijdrage tijdig
Alle bedragen gelden voor inkomstenjaar 2026 en zijn algemene informatie, geen advies over jouw dossier.
Starten is administratief makkelijker dan je denkt. Wat moeilijk is, is het opzijzetten, het plannen en op tijd de juiste vraag stellen. Bij Astro krijg je een vaste accountant die boekhouder en fiscalist in één is, met e-facturatie via Peppol gewoon inbegrepen. 👉 Bekijk hoe we eenmanszaken begeleiden.
Twijfel je over jouw situatie? Je Astro-boekhouder rekent het samen met je door.
Auteur
Fiscaal jurist en co-founder van Astro. Schrijft over fiscaliteit in mensentaal.
Meer over Thomas Aertgeerts
